Naast de zorginhoudelijke uitdagingen, leidt de corona-crisis ook tot financiële onzekerheden voor zorgaanbieders. Voor zorgaanbieders geldt een ander pakket ondersteuningsmaatregelen dan voor ‘gewone’ ondernemers.

De financiële ondersteuning voor zorgaanbieders wordt aangeboden door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Aanbieders van basisinfrastructuur en zorg voor kwetsbare mensen

De aandacht van ZN gaat als eerste uit naar aanbieders van de basisinfrastructuur en zorg voor kwetsbare mensen (lees: de (tijdelijke) verpleeghuiszorg). Daarvoor geldt het volgende:

  • ZN is bereid, door middel van een adequate bevoorschotting door iedere zorgverzekeraar, te voorzien in de benodigde liquiditeit, passend bij de omvang van de contractueel overeengekomen omzet of, waar die ontbreekt, een zo goed mogelijk raming daarvan (bij een situatie zonder corona‐ uitbraak);
  • ZN staat ervoor dat de extra kosten in het kader van de corona-aanpak, na (impliciete) goedkeuring in ROAZ‐verband en in afstemming met de meest betrokken zorgverzekeraar(s) door alle zorgverzekeraars worden vergoed. Dit geldt ook voor kosten die redelijkerwijs in lijn liggen met de binnen de ROAZ  gemaakte afspraken;
  • ZN zoekt samen met de betrokken instellingen naar een passende oplossing voor de gevolgen van onderbenutting van capaciteit of verschuivingen binnen het zorgaanbod, bijvoorbeeld als gevolg van besluiten in ROAZ verband om electieve capaciteit niet te gebruiken en beschikbaar te houden voor (toekomstige) zorgvraag. De inzet daarbij is, met inachtneming van bovenstaande, dat de gevolgen van de corona‐crisis voor de financiële positie in 2020 van deze zorgaanbieders geneutraliseerd worden.

Zie voor meer informatie de brief van ZN van 17 maart 2020.

Andere zorgaanbieders

ZN wil, waar dat op haar weg ligt, andere zorgaanbieders die met een zorgverzekeraar een contractuele overeenkomst hebben afgesloten, ook zo goed mogelijk ondersteunen. De inzet daarbij is dat de beschikbaarheid en continuïteit van de zorg op korte en langere termijn zo goed mogelijk geborgd worden. Het vraagt echter enige tijd om dit op een zorgvuldige en effectieve manier te regelen.      

Om alvast zoveel mogelijk duidelijkheid te scheppen, heeft ZN de volgende hoofdlijnen op een rij gezet: 

  • Voor de periode 1 maart tot 1 juni 2929 wil ZN zorgaanbieders die in financiële problemen (dreigen te) komen ondersteunen.
  • Deze ondersteuning zal waar nodig de vorm krijgen van een liquiditeitsbijdrage of een continuïteitsbijdrage.  
  • ZN zorgt dat (nader te bepalen) extra kosten die zorgaanbieders in verband met de coronacrisis moeten maken, met inachtneming van het bovenstaande, gedeclareerd kunnen worden.
  • ZN streeft naar uniforme regelingen voor alle zorgverzekeraars en alle soorten zorgaanbieders. 

De randvoorwaarden die daarbij gelden zijn op hoofdlijnen de volgende: 

  • Met het ministerie van VWS is overeengekomen dat zorgaanbieders die van deze ondersteuning gebruik gaan maken, daarmee afzien van een beroep op de algemene regelingen die het Rijk openstelt voor bedrijven en zelfstandigen.   
  • Zorgaanbieders die van de regeling gebruik maken committeren zich eraan dat zij zoveel mogelijk de reguliere zorg blijven leveren met aandacht voor doelmatigheid en gepast gebruik en dat zij alle zorg goed blijven registreren. Ook verwacht ZN dat er binnen de bestaande overheidsmaatregelen een aantoonbare inzet is voor maximale inzet van zorg op afstand. Tevens zullen zij in de periode van vraaguitval in hun reguliere werk, waar nodig beschikbaar zijn voor het bieden van noodzakelijke zorg in deze moeilijke tijd, zowel door personele inzet als door middel van faciliteiten en hulpmiddelen. 
  • Zorgaanbieders die gebruik maken van deze regeling streven zowel op de korte als op de langere termijn instandhouding van de capaciteit na (personeel en middelen). 
  • Uitgangspunt is dat de combinatie van deze maatregelen met het inlopen van wachtlijsten na de corona-crisis voor de betrokken zorgaanbieders niet leidt tot een financieel voordeel. 

Met deze maatregelen richt ZN zich op zorgaanbieders die met een zorgverzekeraar een contractuele overeenkomst hebben afgesloten.  

Er zijn ook zorgaanbieders die geen contracten met zorgverzekeraars hebben afgesloten. Deze zorgaanbieders kunnen uiteraard soortgelijke financiële problemen ondervinden. Omdat het voor ZN momenteel niet goed mogelijk is om ook voor hen een centrale regeling te maken, adviseert ZN hen in eerste aanleg een beroep te doen op het pakket noodmaatregelen van 17 maart 2020. Wanneer deze zorgaanbieders denken daarop aanvullend ondersteuning nodig te hebben, kunnen zij zich wenden tot een van de zorgverzekeraars.

Verder zullen alle zorgverzekeraars ten aanzien van alle zorgaanbieders ervoor zorgen dat: 

  • declaraties voor verleende zorg zo snel mogelijk  worden betaald; 
  • het aanvraagproces voor machtigingen waar mogelijk nog verder wordt versneld; 
  • controles gepast worden ingezet, rekening houdend met de genomen crisismaatregelen zodat zorgaken nu niet onnodig worden belemmerd.

Zie voor meer informatie de brief van ZN van 25 maart 2020.

Zorgaanbieders langdurige zorg

Alle aanbieders van langdurige zorg (waaronder ouderenzorg, zorg voor mensen met een beperking en zorg voor mensen met een psychische stoornis) hebben in toenemende mate te maken met financiële onzekerheden als gevolg van de coronacrisis. Enerzijds doordat veel zorgaanbieders met hogere en andere kosten worden geconfronteerd, bijvoorbeeld om het personeel en de cliënten te beschermen, anderzijds is sprake van teruglopende inkomsten als gevolg van bijvoorbeeld het wegvallen van de vraag of wanneer een dagbesteding noodgedwongen is gesloten. 

Oplossingen en financiële duidelijkheid 

Zorgkantoren vinden het belangrijk dat zorgaanbieders zich maximaal kunnen richten op het leveren van de noodzakelijke en veilige zorg. Zorgen van aanbieders over hun financiële positie willen zij voorkomen. Zorgkantoren staan daarom klaar voor de organisaties en professionals in langdurige zorg, om samen op zoek te gaan naar oplossingen. Het doel is de continuïteit van zorg op de korte termijn te garanderen en de continuïteit van (het) zorg(landschap) op langere termijn te borgen. Met als uitgangspunt dat een negatief effect van de corona-crisis op de financiële positie van een zorgaanbieder wordt geneutraliseerd. De maatregelen die geboden worden zijn van tijdelijke aard en zien toe op het op korte termijn oplossen van knelpunten in de uitvoering. Zorgkantoren zien dat er op vier fronten duidelijkheid nodig is voor zorgaanbieders en hebben hier afspraken over gemaakt met het ministerie van VWS, de NZa en Zorginstituut Nederland:   

  1. Financiering van extra kosten
    Zorgaanbieders maken de komende periode extra kosten voor het leveren van zorg. Deze extra kosten kunnen straks vergoed worden via een nieuwe regeling van de NZa, een regeling die vergelijkbaar is met de al bestaande BRMO‐beleidsregel, maar nu specifiek voor COVID‐19. De gemaakte extra kosten, die voortvloeien uit de coronacrisis voor het leveren van zorg binnen de Wet langdurige zorg (Wlz), worden apart geregistreerd door zorgaanbieders. Waar nodig, kan de bevoorschotting hierop worden toegesneden. 
  2. Compensatie van omzetderving
    Indien zorgaanbieders te maken hebben met teruglopende omzet als gevolg van de coronacrisis, wordt hiervoor gecompenseerd. De nadere uitwerking hiervan volgt. Het uitgangspunt is hierbij dat in elk geval tot 1 juni wordt vergoed conform de omzet in het contract of, in afwezigheid daarvan, een zo goed mogelijke inschatting daarvan als er geen coronacrisis zou zijn geweest. Zorgkantoren vertrouwen erop dat zorgaanbieders doorlopend verkennen hoe zij een eventuele omzetdaling kunnen beperken, en daarmee de professionele inzet zo goed mogelijk kunnen benutten, binnen hun organisatie dan wel op andere plaatsen waar de acute behoeften bestaan.   
  3. Het op peil houden van liquiditeit
    Zorgkantoren zijn bereid tot het opzetten van of doorbetaling van voorschotten zoals een zorgaanbieder deze bij een situatie zonder uitbraak van het coronavirus zou ontvangen.   
  4. Een tijdelijke versoepeling van verantwoording
    Gegeven de creativiteit die op dit moment gevraagd wordt van zorgaanbieders, is het goed denkbaar dat de reguliere afspraken voor verantwoording niet altijd opgevolgd kunnen worden. Denk hierbij aan afspraken rondom Treeknormen, nu bijvoorbeeld verpleeghuizen prioriteit geven aan uitstroom van het ziekenhuis. Of aan vormen van zorg die in andere vorm geleverd worden (digitaal in plaats van face‐to‐face). De NZa en zorgkantoren gaan uit van een pragmatisch ingestoken verantwoording van de gemaakte afspraken in deze crisisperiode. Dit bevordert dat zorgpersoneel op een andere wijze kan werken en ook op andere plekken inzetbaar is voor acute noden als gevolg van de coronacrisis.   

Op de kortst mogelijke termijn worden de bovenstaande vier punten uitgewerkt, waarbij zoveel mogelijk gezocht zal worden naar uniformiteit in de uitvoering. Deze uitwerking tussen zorgkantoren, de NZa, het ministerie van VWS en Zorginstituut Nederland laat onverlet dat u als zorgaanbieder nu al uit kunt gaan van de beschreven oplossingen. Waar verder de medische beheersing van het virus noopt tot noodzakelijke maatregelen die leiden tot een extra budgettair beslag in het Rijksbrede beeld, past het kabinet deze in. 

Relevant is dat bij deze uitwerking gekozen is voor financiële zekerheid binnen de Wlz en zoveel mogelijk helderheid wordt geboden binnen het contact en contract tussen het zorgkantoor en zorgaanbieder. Dit betekent dat deze maatregelen toepasbaar zijn op zorgaanbod voor mensen met een Wlz‐indicatie. Dit houdt tevens in dat de Wlz voorliggend is aan het noodpakket banen en economie wat door het kabinet is aangekondigd. Zorgaanbieders doen eerst een beroep op de Wlz, voordat zij een beroep doen op dit noodpakket, in het bijzonder het vangnet van de tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor werkbehoud (NOW). Ook voor derden die door zorgaanbieders worden ingeschakeld voor bijvoorbeeld de dagbesteding geldt dat in beginsel binnen de publiek gefinancierde contractuele relatie de oplossing wordt gezocht.   

Persoonsgebonden budget 

Zorgkantoren realiseren zich dat de gevolgen van de coronacrisis voor zowel cliënten als zorgaanbieders van persoonsgebonden budget (pgb) ingrijpend zijn. Ook bij budgethouders kan de situatie zich voordoen dat er tijdelijk extra of andere zorg moet worden verleend. Ook zij dienen de zorg te krijgen die zij nodig hebben. In eerste instantie treedt de budgethouder in contact met zijn of haar zorgverlener om daarover afspraken te maken. Daar waar nog ruimte in het budget zit, wordt deze benut. Nieuwe overeenkomsten of wijzigingen worden via het reguliere proces naar het zorgkantoor gestuurd. Zorgkantoren onderzoeken met het ministerie van VWS en de SVB of extra budget beschikbaar moet worden gesteld en of versnelde administratieve procedures mogelijk zijn, zodat de zorgverlening doorgang kan vinden en kan worden vergoed. 

Het uitgangspunt dat de continuïteit van zorg voor zorgorganisaties en zorgprofessionals op korte en langere termijn vooropstaat, geldt ook voor de pgb‐zorgaanbieders.

Kijk voor meer informatie over de pgb in relatie tot het corona-virus ook op de website van de SVB.

Bredere set aan maatregelen

In onderlinge afstemming met het ministerie van VWS, de NZa en het Zorginstituut Nederland zijn zorgkantoren gekomen tot de bovenstaande set aan oplossingen. Het Rijk maakt vergelijkbare afspraken met gemeenten ten aanzien van de uitvoering van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning. Ook zorgverzekeraars zullen passende afspraken maken over zorg die verleend wordt op basis van de Zorgverzekeringswet, in aanvulling op de brief die Zorgverzekeraars Nederland op 17 maart 2020 reeds gestuurd aan de aanbieders in de basisinfrastructuur en (tijdelijke) verpleeghuiszorg (zie hierboven). 

Zie voor meer informatie de brief van ZN van 23 maart 2020.

Veelgestelde vragen

Klik hier voor informatie over en voor veelgestelde vragen over het corona-virus en de antwoorden daarop door ZN.

Klik hier voor informatie over en voor veelgestelde vragen over het corona-virus en de antwoorden daarop door de NZa.

Klik hier voor informatie over en voor veelgestelde vragen over de financiering van de Jeugdzorg en de WMO en de antwoorden daarop door de VNG.